Genootschap Historisch Delfs Haven

HOME | NIEUWS | ORGANISATIE | ERFGOED | PROJECTEN | SPONSORING | CONTACT | LINKS

PROJECTEN: EVENEMENTEN, EXPOSITIES EN MEER

Ketels aan de Kade

Datum: 13 augustus 2017
Locatie: Zakkendragershuisje, Aelbrechtskolk Rotterdam



Sinds enkel jaren is het Ketels aan de Kade evenement een nieuwe traditie in Historisch Delfshaven. Dit jaarlijkse en goedbezochte festival heeft eten en drinken als thema, overgoten met een historisch sausje.




Het productieproces van jenever

De Mouterij
Het productieproces begint bij de mout. Mout is gekiemd graan. Tijdens het kiemen ontstaan vergistbare suikers, die kunnen worden omgezet in alcohol.

De Branderij
Door verhitting (branden) wordt het kiemen weer gestopt voordat er een spruit kan ontstaan en de suikers verminderen. De mout wordt hiertoe gedroogd op de eestvloer. De mout wordt dus in de kiem gesmoord.

Nadat het is gemalen in een moutmolen dient het als grondstof voor moutwijn of brandewijn. Na toevoeging van water ondergaat deze zgn wort nu het benodigde vergistingsproces. Ook het maken van bier werkt tot zover met dit principe.

Stokerij of Distilleerderij
Door de wort te stoken (keteldistillatie) verdampt de alcohol. Deze wordt opgevangen en daarmee ontstaat het eerste distillaat. Door het nogmaals te distilleren met (bijvoorbeeld) jeneverbessen ontstaat graanjenever. Afgezien van Mouterij worden de benamingen hierboven worden vaak willekeurig gebruikt.


Werkgelegenheid


Na de opheffing van de Delftse V.O.C. rond 1800 verdwenen ook de inkomsten van de goederenoverslag en de ondersteunende industrie die met de aanwezigheid van het Oostindië-magazijn en de compagnieswerf samenhing. Jenever was daarna een buitengewoon belangrijke bron van inkomsten voor Delfshaven. De graanhalmen in het wapen van Delfshaven symboliseren de jeneverindustrie.

De gehele jeneverindustrie omvatte meer dan slechts de productie van alcoholische drank. Het was de bron van veel gerelateerde werkgelegenheid. De aanvoer van graan bood werk aan schippers en zakkendragers. Er waren glasblazers nodig die jeneverflessen maakten en kurkensnijders om die te kunnen afsluiten. Kuipers maakten eiken vaten voor opslag en rijping van het distillaat. Keldermakers maakten de kelderkisten waarin de flessen veilig konden worden vervoerd en opgeslagen. Een typische kelderfles is te zien op de aankondigingsposter.

Houtzagerijen maakten de planken voor de kisten en de duigen voor de tonnen. Pakhuizen verzorgden de graanopslag. Windmolens maalden het gemoute graan. Koperslagers maakten stookketels en leidingen voor de distillateurs.

Dit was in hoofdzaak locale werkgelegenheid. Daarnaast was er ook nog het vervoer van de jenever, niet alleen nationaal, maar ook internationaal. Jenever was vanaf de 17e eeuw een exportproduct bij uitstek.

In zijn boek "Beschrijving en Geschiedenis van Delfshaven [...]" uit 1873 beschrijft de geschiedschrijver F.J. Kleijn in het hoofdstuk “Eene wandeling door Delfshaven in 1873” wat hij zoal tegenkomt op zijn route langs de haventjes en over de dijk. Daar waren opvallend veel branderijen en mouterijen bij. De historische informatie hierover, die ook aanwezig was op de expositie, vindt u hier in PDF. Distilleerderij Henkes aan de Voorhaven is het enige pand dat nog aan deze periode herinnert.


Op de bijbehorende kadasterkaart van Delfshaven uit ca. 1830, dus ruim vóór de doorbraak wegens de aanleg van de Schiedamseweg in 1910, staan de branderijen aangegeven die F.J. Kleijn tijdens zijn wandeling aantrof.

Met medewerking van het Schiedamse Jenevermuseum hebben we een expositie ingericht met historische gebruiksvoorwerpen, glaswerk en reclamemateriaal uit de lokale jeneverindustrie die kenmerkend zijn voor deze periode met veel Delfshavense mouterijen, branderijen en distilleerderijen.




Jeneverposters en -etiketten uit heel andere tijden...



Ter verhoging van de sfeer heeft ons genootschap de bekende Jeneverstokerij Rutte bereid gevonden een jeneverproeverij te verzorgen op onze expositie.


Stichting Genootschap Historisch Delfs Haven
KvK: 69154589 
Postadres: Voorhaven 89, 3025 HE Rotterdam

         
VORIGE PAGINA  ||    TOP